گردشگری

روستای زونوزق ؛ ماسوله آذربایجان

به مناسبت روز جهانی گردشگری، تصمیم گرفتیم تا شما را با یکی از زیباترین و خوش آب و هواترین مناطق و روستاهای ایران آشنا کنیم. روستای زونوزق که با عنوان ماسوله آذربایجان نیز شناخته می‌شود، روستایی در استان آذربایجان شرقی و در نزدیکی دهستان زونوز و شهرستان مرند است.

این روستای کوهستانی و نسبتا پلکانی که بر روی دامنه کوه‌های زیبای غرب ایران قرار گرفته است تا پیش از شیوع ویروس کرونا، بازدیدکنندگان زیادی داشت چرا که در تمام فصول سال آب و هوای خنک و دلپذیری دارد، از معماری منحصر به فرد و دلنشینی بهره می‌برد و می‌تواند احساس آرامش حاصل از زندگی روستایی را در شما برانگیزاند. اما با توجه به شرایط موجود و از آن جا که بهتر است این روزها را در خانه بمانیم و از سفرهای غیرضروری بپرهیزیم، تعداد گردشگرانی که برای سفر به این منطقه می‌روند کاهش چشم‌گیری داشته است. توصیه ما به شما هم این است که این منطقه را در لیست سفرهای خود برای دوران پس از کووید-۱۹ قرار دهید و فعلا برای حفظ سلامتی خود و سایر هم‌میهنانمان از سفر به روستای زونوزق یا هر منطقه گردشگری دیگری بپرهیزید.

در مقاله زیر از مجله اینترنتی امرسان، توضیح داده‌ایم که چرا بهتر است فعالیت‌هایی مثل سفر، بازدید از اقوام، رفتن به باشگاه‌های ورزشی یا گشت‌و‌گذار در مناطق سربسته و شلوغ را به پس از ریشه‌کن شدن ویروس کرونا، منتقل کنید:

فاصله گرفتن در اجتماع در زمان بیماری مسری

وجه تسمیه زنوزق

«زنوزق» که مردم همان خطه با زبان آذری زیبای خود «زونوزاغ» تلفظش می‌کنند، از ترکیب ۲ کلمه «زنوز» و «داغ» به معنی کوهستان تشکیل شده است. «زنوز» البته خود ترکیبی ۲ بخشی از «زن» در ترکی به معنی شهر و «اوز» به معنی چشمه‌ها، است. پس تا اینجا متوجه شدیم که «زنوز» را می‌توان شهر چشمه‌ها ترجمه کرد.

از آن جایی که زنوزق در کوهپایه‌ی کوه‌های پشت زنوز قرار گرفته است، به آن زنوز کوهستانی یا زنوزاغ می‌گفتند که این کلمه در طی زمان از زنوزاغ به زونوزاخ و سپس به زنوزق تبدیل شده است.

معماری خانه‌های زونوزق

خانه‌های روستای زونوزق که یادگار دوران صفوی هستند، بدون استثنا با کاه‌گل ساخته شده‌اند
خانه‌های روستای زونوزق که یادگار دوران صفوی هستند، بدون استثنا با کاه‌گل ساخته شده‌اند

شباهت زونوزق به ماسوله بیشتر از جهت موقعیت جغرافیایی آن‌ها و قرار گرفتن خانه‌ها به روی کوه است. وگرنه قاعده‌ای که در ذهن همه ما در مورد خانه‌های ماسوله وجود دارد که می گوییم سقف هر خانه، حیاط خانه دیگر است، برای خانه‌های زونوزق برجا نیست و تنها دلیل شباهت این ۲ روستا به هم، شیب روستا و شکل ظاهری خانه‌های آن‌ها است.

خانه‌های روستای زونوزق که یادگار دوران صفوی هستند، بدون استثنا با کاه‌گل ساخته شده‌اند و همین سبک معماری جلوه زیبایی به این روستا بخشیده است. در و پنجره‌های آبی، سبز و قرمز چوبی که در میان کاهگل قرار گرفته‌اند، دیده هر بیننده‌ای را جلا می‌دهند و او را در زیبایی و آرامش غرق می‌کند.

اگر تا به حال به ماسوله سفر نکرده‌اید و از نوع معماری آن آگاه نیستید، خواندن مقاله زیر می‌تواند اطلاعات خوبی را در اختیار شما قرار دهد:

ماسوله؛ روستایی تاریخی در دل طبیعت

اماکن دیدنی در زونوزق

زونوزق شاید آثار باستانی خاصی را در خود جای نداده باشد، اما مطمئن باشید آنقدر زیبا هست که هرگز شما را از سفر به این منطقه پشیمان نکند. باغ‌های زردآلو، سیب و گردو سرسبزی که دور تا دور این روستا را گرفته‌اند و گله‌های کوچک گاو و گوسفندی که در چراگاه‌های اطراف روستا در حال چریدن هستند، منظره‌های بکری را خلق می‌کنند که بیشتر انسان‌های دنیای امروز، به دلیل زندگی در کلان شهرها از دیدن‌ آن‌ها محروم هستند.

البته اگر اصرار به بازدید از آثارباستانی دارید، قلعه، قبرستان زونوزق که قبرهایی از قرن نهم هجری دارد و مسجد اصلی زنوزق از آثار دیدنی این روستا هستند. برای بازدید از قلعه زونوزق باید به بالاترین قسمت روستا بروید. در انتهای مسیر شمالی روستا دیوار بلندی را می‌بینید که همان قلعه معروف این روستاست. این قلعه که دیگر نه برج و بارویی دارد، نه عظمتی باز هم دیدنی است، چرا که بلندترین جای زونوزق به شمار می‌رود و با ایستادن بر آن می‌توانید بر تمام آن منطقه تسلط پیدا کنید و غرق در زیبایی‌های طبیعی آن خطه شوید.

البته آن طور که از کتاب‌های تاریخی برمی‌آید، احتمال می‌دهند که این قلعه همان قلعه معروف دیزه در منطقه زنوز-زونوزاغ باشد. دیزه که یکی از مهم‌ترین و مستحکم‌ترین پناهگاه‌های نظامی مرند بوده است، در سال ۱۱۳۶ هجری به دست عبدالرحمان پاشا، پسر فرمانده قشون مهاجم عثثمانی، فتح و با خاک یکسان شد. او این کار را برای حفظ امنیت سپاهیان خود کرد. چرا که این قلعه که در شیب تند کوه قرار گرفته است، آن را تبدیل به دژی مستحکم در برابر دشمنان می‌کرده است و باعث برتری نظامی ایرانیان می‌شده، به همین دلیل هم آن را تخریب کردند تا خود را از گزند  حمله دوباره در امان نگه  دارند.

پس از بازدید از قلعه می‌توانید سری هم به دره پشت سرتان بزنید. جایی که در تابستان پر از سبزی و طراوت می‌شود و در زمستان سفیدی برف تمیز و یک‌دست آن را می‌پوشاند. در این قسمت از روستا جوی آبی وجود دارد که در برخی از ساعات روز پر آب می‌شود تا کشاورزان بتوانند باغ‌های خود را با آب این جوی، آبیاری نمایند. اگر به رنگ آب یا سنگ‌های کف جوی و گیاهان اطراف آن توجه کنید متوجه سفیدی غیرمعمولی خواهید شد که دلیل آن، این است که این آب از زیر معدن گچی که در آن حوالی وجود دارد، رد می‌شود. اگر اهل طبیعت‌گردی هستید، می‌توانید با حدود چهل دقیقه الی یک ساعت پیاده‌روی به سرچشمه این آب در دل طبیعت برسید و کمی در کنار آن بنشینید و از هوای خوب، آب پاکیزه و زیبایی‌های طبیعی این منطقه بهره ببرید.

زونوزق در حفظ بافت روستایی موفق بوده است

زونوزق یکی از آن روستاهایی است که توانسته به طور نسبی جمعیت و بافت روستایی خود را حفظ کند
زونوزق یکی از آن روستاهایی است که توانسته به طور نسبی جمعیت و بافت روستایی خود را حفظ کند

وقتی که در ابتدای مقاله، به زونوزق لقب ماسوله ایران را دادیم، شاید شما هم به روستایی مانند ماسوله یا کندوان فکر کرده باشید که اکثر خانه‌های آن به مغازه یا اقامتگاه تبدیل شده‌اند و کمتر کسی در آن اقامت دائم دارد. روستایی که بیشتر درآمد ساکنینش از گردشگران به دست می‌آید و کشاورزی یا دامداری در آن جایگاهی ندارد. اما خوشبختانه زونوزق هنوز درگیر چنین مشکلاتی نشده است.

زونوزق یکی از آن روستاهایی است که توانسته به طور نسبی جمعیت و بافت روستایی خود را حفظ کند و از خطر مهاجرت خیل عظیمی از روستاییان به شهر یا تغییر کاربری خانه‌ها در امان بماند. یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع فاصله بسیار کم این روستا با شهر زونوز است. به طوری که اهالی روستا می‌توانند با طی کردن تنها یک و نیم کیلومتر به محل کار خود در زنوز بروند، از مدارس یا دانشگاه این شهرستان استفاده کنند و نیازهای خود را از فروشگاه‌های آن تهیه نمایند.

البته زونوزق، از مرند که شهر بزرگ‌تر و باامکانات‌تری نیز هست، تنها ۳۰ کیلومتر فاصله دارد و نزدیکی روستا به این ۲ شهر هم برای ساکنین آن و هم برای گردشگرانی که قصد سفر به زونوزق را دارند، مزیت مهم و قابل توجهی به شمار می‌آید.

شغل اهالی زونوزق

همان طور که بالاتر هم گفتیم، روستای زونوزق نسبتا در حفظ بافت روستایی خود موفق بوده است. از همین رو طبیعی است که هنوز هم مردم به مشاغل سنتی خود یعنی کشاورزی یا دامداری مشغول باشند. بسیاری از اهالی روستا در حیاط خانه خود و در طویله‌های کوچکی که در کنار خانه دارند، تعدادی گوسفند، گاو، گوساله، خر، مرغ و خروس برای رفع نیازهای خود نگه می‌دارند. البته دامداری برای بعضی از افراد روستا جدی‌تر نیز هست و از آن کسب درآمد می‌کنند. آن‌ها با درآمد حاصل از فروش گوشت، مرغ، تخم مرغ، شیر، ماست یا سرشیر بخشی از درآمد خود را کسب می‌کنند و با آن زندگی می‌گذرانند.

بیشتر ساکنین فعلی یا سابق روستای زنوزق اما زمین‌های کشاورزی و باغ‌هایی در اطراف روستا دارند. در این زمین‌های کشاورزی که هنوز هم پررونق هستند، محصولاتی همچون گندم یا آفتاب‌گردان کاشته می‌شود. باغ‌های سرسبز و آباد زونوزق نیز پر از درختان زردآلو، آلو گردو و سیب است.

همان طور که در ورودی شهر زنوز نیز نوشته‌اند، زنوز پایتخت سیب ایران است و به همین دلیل عجیب نیست که در باغ‌های زونوزق می‌توان انواع و اقسام درخت‌های سیب را پیدا کرد. اگر اواخر تابستان یا اوایل پاییز به روستای زونوزق سفر کنید، شاهد درختان پربار سیب‌‌های سرخ، زرد و سبزی خواهید بود که باغ‌های این منطقه را آراسته‌اند. علاوه بر این گردو نیز در همین فصل برداشت می‌شود اما فصل برداشت محصول سوم این ده، یعنی زردآلو از اوایل تا اواسط تابستان، یعنی در گرم‌ترین روزهای سال است.

اگر در فصل تابستان و پاییز به روستای زنوزق سفر کنید، شاهد انبوه برگه‌های نارنجی و زرد زردآلو و سیب به روی پشت بام خانه‌ها خواهید بود. منظره‌ای زیبا و منحصر به فرد که باعث می‌شود روستای زونوزق با رنگ، عطر و طعم برگه‌های زردآلو و سیب این روستا عجین شود.

محصولات زنوزق

پشت بام‌های خانه‌های زونوزق در فصل تابستان پر از برگه‌های خوش رنگ، خوش‌بو و خوش طعم زردآلو هستند.
پشت بام‌های خانه‌های زونوزق در فصل تابستان پر از برگه‌های خوش رنگ، خوش‌بو و خوش طعم زردآلو هستند.

اگر به زنوزق سفر کردید و قصد خرید محصولات این روستا را داشتید، به سراغ محلی‌ها بروید. آن‌ها می‌توانند بهترین محصولاتی که به طبیعی‌ترین و سالم‌ترین روش‌های ممکن تهیه شده‌اند را به شما پیشنهاد بدهند. گردو، سیب، برگه سیب، برگه زردآلو، آلوهای خشک شده ترش و شیرین، لواشک‌های محلی و مربا زردآلو از مهم‌ترین محصولاتی هستند که ساکنین زونوزق با محصولات باغ خود تهیه می‌کنند.

علاوه بر این اگر خوش‌شانس باشید شاید بتوانید کمی از شیر، ماست یا گوشت گوساله‌های این منطقه نیز تهیه کنید. تغدیه خوب دام‌های روستای زونوزق و فعالیت مداوم، مرتب و روزانه آن‌ها، باعث افزایش قابل توجه کیفیت محصولات لبنی و پروتئینی روستای زونوزق شده است.

چگونه می‌توان به زونوزق رسید؟

زونوزق مسیر سر راستی دارد. شما باید به سمت تبریز حرکت کنید و پس از رد کردن تبریز، به سمت مرند برانید. بعد از ورود به کمربندی شهر مرند، تابلوهای جاده شما را به سمت زنوز هدایت خواهند کرد. با وارد شدن به زنوز نیز، تابلوهایی وجود دارد که مسیر رسیدن به روستای گردشگری زنوزق را مشخص کرده‌اند.

البته با وارد شدن به شهر زنوز، دیگر به تابلوهای راهنمایی که مسیر زنوزق را نشان می‌دهند نیز بی‌نیاز خواهید شد. چرا که تشخیص زنوزق که در کوهپایه ساخته شده و توسط درختان سرسبز و سربه‌فلک‌کشده تبریزی احاطه شده است، حتی با چشم غیرمسلح نیز آسان است.

اگر تصمیم گرفتید تا در میانه راه، در شهر زیبای تبریز توقف کنید، مقاله زیر می‌تواند راهنمای خوبی برای سفر به تبریز باشد و اطلاعات ارزشمندی در مورد دیدنی‌های تبریز را در اختیار شما قرار دهد:

راهنمای سفر به تبریز

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا